Address of His Holiness Benedict XVI
to the participants in the International Symposium
of Secular Institutes

The Church needs you to fulfill its mission

 

Clementine Hall
Saturday, 3 February 2007

Dear Brothers and Sisters

I am pleased to be with you today, members of Secular Institutes whom I am meeting for the first time since my election to the Chair of the Apostle Peter. I greet you all with affection. I greet Cardinal Franc Rodé, Prefect of the Congregation for Institutes of Consecrated Life and Societies of Apostolic Life, and I thank him for his words of filial devotion and spiritual closeness, also on your behalf. I greet Cardinal Cottier and the Secretary of your Congregation.

I greet the President of the World Conference of Secular Institutes, who has expressed the sentiments and expectations of all of you who have gathered here from different countries, from all the continents, to celebrate an International Symposium on the Apostolic Constitution Provida Mater Ecclesia.

Sixty years have passed, as has already been said, since that 2 February 1947, when my Predecessor Pius XII promulgated this Apostolic Constitution, thereby giving a theological and juridical basis to an experience that matured in the previous decades and recognizing in Secular Institutes one of the innumerable gifts with which the Holy Spirit accompanies the Church on her journey and renews her down through all the ages.

That juridical act was not the goal but rather the starting point of a process that aimed to outline a new form of consecration: the consecration of faithful lay people and diocesan priests, called to live with Gospel radicalism precisely that secularity in which they are immersed by virtue of their state of life or pastoral ministry.

You are here today to continue to mark out that path plotted 60 years ago, which sees you as increasingly impassioned messengers in Jesus Christ of the meaning of the world and of history.

Your fervour is born from having discovered the beauty of Christ and of his unique way of loving, healing and meeting the needs of life and of enlivening and comforting it. And your lives aim to sing the praise of this beauty so that your being in the world may be a sign of your being in Christ.

Indeed, it is the mystery of the Incarnation that makes your integration in human events a place of theology: ("God so loved the world that he gave his only Son", Jn 3: 16). The work of salvation was not wrought in opposition to the history of humankind but rather in and through it.

In this regard, the Letter to the Hebrews notes: "In many and various ways God spoke of old to our fathers by the prophets; but in these last days he has spoken to us by a Son" (1: 1-2a).

This redeeming act was itself brought about in the context of time and history, and implies obedience to the plan of God inscribed in the work that came from his hands.

It is once again this same text from the Letter to the Hebrews, an inspired text, which points out: "When he said, "You have neither desired nor taken pleasure in sacrifices and offerings and burnt offerings and sin offerings' - these are offered according to the law -, he then added, "Lo I have come to do your will'" (Heb 10: 8-9a).

These words of the Psalm and the Letter to the Hebrews, expressed through intra-Trinitarian dialogue, are words of the Son who says to the Father: "I have come to do your will". Thus, the Incarnation comes about: "Lo, I have come to do your will". The Lord involves us in his words which become our own: here I am, Lord, with the Son, to do your will.

In this way, the process of your sanctification is clearly marked out: self-sacrificing adherence to the saving plan manifested in the revealed Word, solidarity with history, the search for the Lord's will inscribed in human events governed by his Providence.

And at the same time, the characteristics of the secular mission are outlined: the witness to human virtues such as "righteousness and peace and joy" (Rom 14: 17), the "good conduct" of which Peter speaks in his First Letter (cf. 2: 12), echoing the Teacher's words: "Let your light so shine before men that they may see your good works and give glory to your Father who is in Heaven" (Mt 5: 16).

Also part of the secular mission is the commitment to build a society that recognizes in the various environments the dignity of the person and the indispensable values for its total fulfilment: from politics to the economy, from education to the commitment to public health, from the management of services to scientific research.

The aim of every specific reality proper to and lived by the Christian, his own work and his own material interests that retain their relative consistency, is found in their being embraced by the same purpose for which the Son of God came into the world.

Therefore, may you feel challenged by every suffering, every injustice and every search for truth, beauty and goodness. This is not because you can come up with the solution to all problems; rather, it is because every circumstance in which human beings live and die is an opportunity for you to witness to God's saving work. This is your mission.

On the one hand, your consecration highlights the special grace that comes to you from the Spirit for the fulfilment of your vocation, and on the other, it commits you to total docility of mind, heart and will to the project of God the Father revealed in Jesus Christ, whom you have been called to follow radically.

Every encounter with Christ demands a profound change of attitude, but for some, as it was for you, the Lord's request is particularly demanding: you are asked to leave everything, because God is all and will be all in your lives. It is not merely a question of a different way of relating to Christ and of expressing your attachment to him, but of an option for God that requires of you constant, absolute and total trust in him.

Conforming your own lives to the life of Christ by entering into this words, conforming your own life to the life of Christ through the practice of the evangelical counsels, is a fundamental and binding feature which, in its specificity, demands the concrete and binding commitment of "mountaineers of the spirit", as venerable Pope Paul VI called you (Address to Participants in the First International Congress of Secular Institutes, 26 September 1970; L'Osservatore Romano English edition [ORE], 8 October, p. 5).

The secular nature of your consecration brings to the fore, on the one hand, the means you use to fulfil it, that is, the means proper to every man and woman who live in ordinary conditions in the world, and on the other, the form of its development, that is, a profound relationship with the signs of the times which you are called to discern personally and as a community in the light of the Gospel.

Your charism has been authoritatively recognized several times precisely in this discernment in order for you to be a workshop of dialogue with the world, that "experimental workshop in which the Church ascertains practical ways for her relations with the world" (Pope Paul VI, Address to the Council of the Sacred Congregation for Religious and the International Union of Male and Female Superiors General, 6 November 1976; cf. ORE, 18 November, p. 3).

The enduring timeliness of your charism derives precisely from this, for this discernment must not take place from outside reality but from within it, through full involvement. This takes place in the daily relationships that you can weave in family and social relations, in professional activity, in the fabric of the civil and ecclesial communities.

The encounter with Christ and the act of following him, which impels and opens people, "must necessarily be reflected "ad extra' and expand naturally" in an encounter with one and all, for if God fulfils himself only in communion, it is also only in Trinitarian communion that human beings are fulfilled.

You are not called to establish special forms of living, of apostolic commitment or social intervention, but rather, forms that can come into being through personal relations, a source of prophetic riches. May your lives be like the yeast that leavens all the dough (cf. Mt 13: 33), sometimes silent and hidden, but always with a positive and encouraging outreach capable of generating hope.

The place of your apostolate is therefore the whole human being, not only within the Christian community - where the relationship materializes in listening to the Word and in sacramental life from which you draw to sustain your baptismal identity - I say the place of your apostolate is the human being in his entirety, both within the Christian community and in the civil community, where relationships are formed in the search for the common good, in dialogue with all, called to witness to that Christian anthropology which constitutes a sensible proposal in a society bewildered and confused by its multicultural and multireligious profile.

You come from different countries and the cultural, political and even religious situations in which you live, work and grow old are different. In all of these situations, may you be seekers of the Truth, of the human revelation of God in life. We know it is a long journey, distressing at the present time, but its outcome is certain. Proclaim the beauty of God and of his creation.

Following Christ's example, be obedient to love, be men and women of gentleness and mercy, capable of taking to the highways of the world, doing only good. May yours be a life that is focused on the Beatitudes, that contradicts human logic to express unconditional trust in God, who wants human beings to be happy.

The Church also needs you to give completeness to her mission. Be seeds of holiness scattered by the handful in the furrows of history. Rooted in the freely given and effective action with which the Lord's Spirit guides human events, may you bear fruits of genuine faith, writing with your life and your witness trajectories of hope, writing them with the actions suggested by "creativity' in charity" (John Paul II, Apostolic Letter Novo Millennio Ineunte, n. 50).

With these hopes, as I assure you of my constant prayers in support of your apostolic and charitable projects, I impart a special Apostolic Blessing to you.

PRZESŁANIE OJCA ŚWIĘTEGO DO CZŁONKÓW
INSTYTUTÓW ŚWIECKICH. IX ONGRES W ASYŻU.

Sekretariat Stanu

Watykan, 18 lipca 2012

Szanowna Pani,

Miło mi przekazać członkom Instytutów Świeckich to przesłanie Ojca Świętego z okazji Kongresu, który odbywa się w Asyżu i który został zorganizowany przez Światową Konferencję Instytutów Świeckich by rozważać temat Słuchając Boga „między bruzdami historii”: co świeckość ma do powiedzenia konsekracji.

Tak ważna tematyka kładzie akcent na waszej tożsamości konsekrowanych, którzy żyjąc w świecie z wewnętrzną wolnością i pełnią miłości, które czerpiecie z rad ewangelicznych, widzi was, mężczyzn i kobiety zdolnych do głębszego spojrzenia na historię dając w niej świadectwo. Nasze czasy stawiają życiu i wierze (niepowierzchowne) głębokie pytania, ale także ukazuje misterium zaślubin Boga. Rzeczywiście, Słowo, które stało się ciałem świętuje zaślubiny Boga z rodzajem ludzkim każdej epoki. Tajemnica ukryta od wieków w zamyśle Stwórcy świata (por. Ef 3,9 ) i ujawniona we Wcieleniu, jest skierowana w stronę przyszłego wypełnienia, które realizuje się już dzisiaj, jako zbawcza i jednocząca siła.

Natchnieni przez Ducha Świętego możecie zauważyć w duszy (we wnętrzu) ludu pielgrzymującego dyskretne i czasami ukryte znaki, które mówią o obecności Boga.

Tylko przez moc łaski, która jest darem ducha możecie zauważyć na drogach często zawiłych ludzkich dziejów dążenie do pełni życia. Aktywność ta przedstawia poza tym, za co mogłaby uchodzić, prawdziwy sens historii według planu Bożego.

Waszym powołaniem jest być w świecie biorąc na siebie wszystkie jego ciężary i pragnienia, na sposób ludzki, który będzie coraz bliższy spojrzeniu Bożemu, z którego wypływa zadanie nowe, szczególne oparte na świadomości, że Bóg pisze swoją historię zbawienia na kanwie dziejów naszej historii.

W tym sensie wasza tożsamość przedstawia także ważny aspekt waszej misji w Kościele: pomóc mu, to znaczy realizować swoje bycie w świecie w świetle słów Soboru Watykańskiego Drugiego: „Kościół nie powoduje się w tym żadną ambicją ziemską, lecz zmierza ku jednemu tylko, a mianowicie, by pod kierownictwem Ducha Świętego Pocieszyciela prowadzić dalej dzieło samego Chrystusa, który przyszedł na świat, żeby dać świadectwo prawdzie, żeby zbawiać, a nie sądzić, żeby służyć, a nie żeby Jemu służono.” (konst. Gaudium et Spes,3) Teologia historii jest częścią kluczową nowej ewangelizacji, ponieważ ludzie naszych czasów potrzebują odnaleźć przekrojowe spojrzenie na świat i na czasy, spojrzenie naprawdę wolne i pełne pokoju (por. Benedykt XVI, homilia w czasie Mszy Świętej o nową ewangelizację, 16 października 2011). To właśnie Sobór wciąż nam przypomina że relacja między Kościołem i światem powinna być przeżywana we wzajemności, w której nie tylko Kościół obdarza świat przyczyniając się, do uczynienia bardziej ludzką rodziny człowieczej i jej historii lecz również świat obdarza Kościół, tak, by mógł on lepiej zrozumieć siebie i lepiej wypełnić swoją misję. (por. Gaudium et Spes)

Prace, które rozpoczynacie dotyczą specyfiki konsekracji świeckiej, poszukiwania co świeckość mówi konsekracji, jak wasze życie i charakterystyczne przymioty Jezusa – czysty, ubogi, posłuszny – stają się w pewien swoisty i trwały sposób „widzialne” w świecie . (por. Adhort.Ap. Vita Consacrata,1) Jego Świątobliwość pragnie wskazać trzy przestrzenie, na które chce zwrócić waszą uwagę.

Przede wszystkim, całkowity dar z waszego życia jako odpowiedź na spotkanie osobowe życiodajne i osobiste z miłością Boga. Wy, którzy odkryliście, że Bóg jest wszystkim dla was, zdecydowaliście, by oddać wszystko Bogu i uczyniliście to w sposób szczególny: pozostając jako świeccy między świeckimi, jako kapłani między kapłanami. To wymaga szczególnej czujności, żeby wasz styl życia przedstawiał bogactwo, piękno i radykalizm rad ewangelicznych.

Następnie życie duchowe. Punkt stały i nieodzowny, pewny wzorzec zaspokojenia pragnienia jedności z Chrystusem, które jest napięciem całej egzystencji każdego chrześcijanina, a przede wszystkim tego, który odpowiada na wołanie całkowitym darem z siebie. Miarą głębokości waszego życia duchowego nie jest działanie, które wymaga waszego zaangażowania, ale przede wszystkim zdolność widzenia Boga w sercu każdego wydarzenia, każdą rzecz odnosić do Chrystusa. To jest „zjednoczenie” w Chrystusie wszystkich rzeczy, o których mówi apostoł Paweł (por. Ef 1,10) Tylko w Chrystusie, który jest Panem historii, cała historia, wszystkie historie znajdują sens i jedność.

Niech to pragnienie posila się modlitwą i słuchaniem Słowa Bożego. W sprawowaniu Eucharystii znajdziecie źródło, które uczyni z was chleb Miłości łamany dla braci. W kontemplacji, w spojrzeniu wiary oświeconym łaską, niech będzie zakorzenione zaangażowanie dzielenia z każdym mężczyzną i każda kobietą głębokich (niepowierzchownych) pytań, które zamieszkują w każdym, by budować nadzieję i zaufanie.

Po trzecie formacja, która dotyczy każdego wieku, ponieważ chodzi o to, by przeżyć własne życie w pełni wzrastając w tej mądrości, która jest świadoma ludzkiej kruchości i wielkości Stworzyciela. Szukajcie treści i sposobów takiej formacji, która uczyni z was świeckich i kapłanów zdolnych, do zadawania sobie głębokich pytań, typowych dla dzisiejszego świata, otwartych na przynaglenia pochodzące z relacji braćmi, których spotykacie na waszych drogach , zdolnych rozeznać historię w świetle Słowa Życia.

Bądźcie gotowi budować razem z tymi , którzy poszukują prawdy szlaki wspólnego dobra, bez łatwych rozwiązań, bez obawy o pytania, które pozostaną bez odpowiedzi ale gotowych zawsze zaryzykować swoim życiem, pewni, że ziarno wpadłszy w ziemię, jeżeli obumrze, wyda plon obfity. (por. J 12,24). Bądźcie twórczy, bo Duch buduje to, co nowe; patrzcie w przyszłość i mocno zakorzeńcie się w Chrystusie, byście byli zdolni zaświadczyć w waszym czasie o doświadczeniu miłości, która jest fundamentem życia każdego człowieka. Obejmijcie z miłością rany świata i Kościoła. Nade wszystko żyjcie radośnie i pełnią życia, zdolnym do przebaczenia, bo opartym na Jezusie Chrystusie, który jest ostatecznym Słowem Miłości Boga do człowieka.

Ojciec święty zapewnia wasz Kongres i Zgromadzenie o szczególnej pamięci w modlitwie, wzywając wstawiennictwa Matki Bożej, która żyła w świecie w całkowitym oddaniu się Chrystusowi i z serca przesyła Pani i innym uczestnikom Apostolskie Błogosławieństwo.

Osobiście dołączając najlepsze życzenia, korzystam z okazji, by przesłać wyrazy szacunku.

+Tarcisio Card. Bertone

Sekretarz Stanu


Tłumaczyła Alicja Balcerzak

Oryginalny tekst w jezyku wloskim.

Instytuty świeckie a komunia eklezjalna

Joao Braz kardynał DE AVIZ
Prefekt Kongregacji ds. Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego

Drogie świeckie konsekrowane i drodzy świeccy konsekrowani oraz kapłani z Instytutów świeckich,

bardzo cieszę się, że jestem wśród Was, gdy zaczynają się dni, z którymi wiążą się tak wielkie oczekiwania. Dni poświęcone wpierw na Kongres – przestrzeń słuchania, przyglądania się sobie nawzajem i wspólnej pracy, a następnie na Zgromadzenie. W tym roku spotkanie to ma szczególną wagę, gdyż będziecie zatwierdzać nowe statuty. W związku z tym życzę Wam, aby rozpatrywanie norm regulujących waszą wspólną drogę i określanie właściwych ich form pomogło wam przeżywać jedność w całej pełni, nie po to, by usuwać różnice, lecz aby razem iść, każdy swoim własnym krokiem, w tej samej „bruździe” – świeckości konsekrowanej. Niewątpliwie jest to złożone przedsięwzięcie, ale tylko za taką cenę mogą narodzić się owoce dobra.

Moja obecność jest wyrazem komunii łączącej Światową Konferencję Instytutów Świeckich z Ojcem Świętym, poprzez Kongregację ds. Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego. Chodzi o owo Sentire cum Ecclesia, któremu adhortacja apostolska Vita consecrata poświęca paragraf 46. Przeczytam tu razem z Wam początek tego fragmentu: „Także w świetle nauki o Kościele-komunii, głoszonej z wielką mocą przez Sobór Watykański II, życie konsekrowane ma spełniać bardzo ważne zadanie. Od osób konsekrowanych oczekuje się, by były prawdziwymi mistrzami komunii i by żyły jej duchowością, jako ‘świadkowie i twórcy owej «wizji komunii», która zgodnie z zamysłem Bożym stanowi zwieńczenie historii człowieka’. Zmysł kościelnej komunii, rozwijając się w duchowość komunii, kształtuje sposób myślenia, mówienia i działania, który sprawia, że Kościół rozrasta się w głąb i wszerz. Życie w komunii staje się bowiem ‘znakiem dla świata i przyciągającą siłą, która prowadzi do wiary w Chrystusa. (...) W ten sposób owa komunia otwiera się na dzieło misyjne, więcej, sama staje się misją’; można wręcz powiedzieć, że ‘komunia rodzi komunię i w samej swej istocie przyjmuje kształt komunii misyjnej’”.

Powtórzę tutaj dopiero co przeczytane słowa Ojca Świętego Benedykta XVI, skierowane na ręce Pani Ewy Kusz, Przewodniczącej Rady Wykonawczej, przekazane za pośrednictwem Sekretarza Stanu, kard. Tarcisio Bertone:
Prace, które rozpoczynacie dotyczą specyfiki konsekracji świeckiej, poszukiwania co świeckość mówi konsekracji, jak wasze życie i charakterystyczne przymioty Jezusa – czysty, ubogi, posłuszny – stają się w pewien swoisty i trwały sposób „widzialne” w świecie (por. Adhort. ap. Vita Consacrata,1) Jego Świątobliwość pragnie wskazać trzy przestrzenie, na które chce zwrócić waszą uwagę.

Przede wszystkim, całkowity dar z waszego życia jako odpowiedź na spotkanie osobowe życiodajne i osobiste z miłością Boga. Wy, którzy odkryliście, że Bóg jest wszystkim dla was, zdecydowaliście, by oddać wszystko Bogu i uczyniliście to w sposób szczególny: pozostając jako świeccy między świeckimi, jako kapłani między kapłanami. To wymaga szczególnej czujności, żeby wasz styl życia przedstawiał bogactwo, piękno i radykalizm rad ewangelicznych.
Następnie życie duchowe. Punkt stały i nieodzowny, pewny wzorzec zaspokojenia pragnienia jedności z Chrystusem, które jest napięciem całej egzystencji każdego chrześcijanina, a przede wszystkim tego, który odpowiada na wołanie całkowitym darem z siebie. Miarą głębokości waszego życia duchowego nie jest działanie, które wymaga waszego zaangażowania, ale przede wszystkim zdolność widzenia Boga w sercu każdego wydarzenia, każdą rzecz odnosić do Chrystusa. To jest „zjednoczenie” w Chrystusie wszystkich rzeczy, o których mówi apostoł Paweł (por. Ef 1,10). Tylko w Chrystusie, który jest Panem historii, cała historia, wszystkie historie znajdują sens i jedność.

Niech to pragnienie posila się modlitwą i słuchaniem Słowa Bożego. W sprawowaniu Eucharystii znajdziecie źródło, które uczyni z was chleb Miłości łamany dla braci. W kontemplacji, w spojrzeniu wiary oświeconym łaską, niech będzie zakorzenione zaangażowanie dzielenia z każdym mężczyzną i każdą kobietą głębokich pytań, które zamieszkują w każdym, by budować nadzieję i zaufanie.

Po trzecie formacja, która dotyczy każdego wieku, ponieważ chodzi o to, by przeżyć własne życie w pełni wzrastając w tej mądrości, która jest świadoma ludzkiej kruchości i wielkości Stworzyciela. Szukajcie treści i sposobów takiej formacji, która uczyni z was świeckich i kapłanów zdolnych, do zadawania sobie głębokich pytań, typowych dla dzisiejszego świata, otwartych na przynaglenia pochodzące z relacji z braćmi, których spotykacie na waszych drogach, zdolnych rozeznać historię w świetle Słowa Życia. Bądźcie gotowi budować razem z tymi, którzy poszukują prawdy szlaki wspólnego dobra, bez łatwych rozwiązań, bez obawy o pytania, które pozostaną bez odpowiedzi ale gotowych zawsze zaryzykować swoim życiem, pewni, że ziarno wpadłszy w ziemię, jeżeli obumrze, wyda plon obfity (por. J 12,24). Bądźcie twórczy, bo Duch buduje to, co nowe; patrzcie w przyszłość i mocno zakorzeńcie się w Chrystusie, byście byli zdolni zaświadczyć w waszym czasie o doświadczeniu miłości, która jest fundamentem życia każdego człowieka.

Obejmijcie z miłością rany świata i Kościoła. Nade wszystko żyjcie radośnie i pełnią życia, zdolnym do przebaczenia, bo opartym na Jezusie Chrystusie, który jest ostatecznym Słowem Miłości Boga do człowieka (Sekretariat Stanu, List z 18.09.2012, nr 201.643).

Chciałbym dziś wspólnie z Wami zatrzymać się na krótko właśnie nad komunią eklezjalną. Nie po to, by umniejszać znaczenie szczególnej tematyki Waszego Kongresu, która będzie przedmiotem waszej refleksji przez najbliższe dni, ale po to, by zaproponować pewien kontekst, horyzont znaczenia, w którym umieścicie swoje refleksje.

Wasze powołanie ma znaczenie tylko wówczas, gdy wynika z zakorzenienia w Kościele, gdyż Wasza misja jest misją Kościoła. W modlitwie arcykapłańskiej w Ewangelii Jana intensywność więzi między Ojcem i Synem stanowi jedno z mocą misji miłości. Urzeczywistniając komunię miłości, Kościół staje się znakiem i narzędziem zdolnym utworzyć komunię z Bogiem i między ludźmi (por. Lumen gentium 1).

Dlatego już Paweł VI Was zachęcał: „Nie dajcie się zaskoczyć ani nie ulegajcie zbyt częstej dziś pokusie, jakoby była możliwa autentyczna łączność z Chrystusem poza rzeczywistą jednością ze wspólnotą kościelną, kierowaną przez prawowitych pasterzy. Byłoby to pozorne i zwodnicze. Cóż mogłaby osiągnąć jednostka lub grupa, kierując się nawet intencjami subiektywnie najbardziej wzniosłymi i doskonałymi, bez tej wspólnoty? Wymagał jej Chrystus jako rękojmi dojścia do wspólnoty z Nim; w ten sposób wymagał miłości bliźniego jako dowodu naszej miłości wobec Niego” (Paweł VI, Przemówienie ‘Ancora una volta’ do uczestników Międzynarodowego Kongresu Odpowiedzialnych Generalnych Instytutów Świeckich, 20 września 1972).

Jeszcze bardziej dobitnie przypominał wam o tym Benedykt XVI: „Kościół potrzebuje także i Was, dla pełni swojej misji (…). Jesteście ziarnem świętości, rzucanym obficie w bruzdy historii”. Wszelka komunia stale otwiera na misję, wszelka misja wyrasta z komunii. Obydwa aspekty dotyczą żywego i bijącego serca całego Kościoła, umożliwiając mu nowe odczytywanie rzeczywistości, poszukiwanie sensu, a być może i rozwiązań mających być odpowiedzią, z pewnością częściową, ale płynącą z coraz bardziej autentycznie ewangelicznego serca.

Do wyboru tego tematu skłania mnie jeszcze inne spostrzeżenie: wśród najważniejszych trosk, jakie przedstawiono mi jako Prefektowi w spotkaniach z Instytutami było to, że „w Kościele jesteśmy mało znani i niewłaściwie znani”.

Głęboka więź między poznaniem a komunią wydaje mi się rzeczą podstawową, w dwojakim znaczeniu. Tylko poprzez poznanie, które zakłada słuchanie, uwagę, harmonię serc, może narodzić się komunia, ona zaś z kolei – właśnie dlatego, że dotyka samych korzeni istotnej i szerokiej zdolności do spotkania – prowadzi do autentycznego poznania.

Właśnie dlatego, pomijając teraz refleksję nad komunią w obrębie każdego Instytutu (zagadnienie to zasługiwałoby na osobne rozważania), zatrzymam się na chwilę nad paroma kwestiami dotyczącymi komunii eklezjalnej. Zrobię to w oparciu o Dokument rozesłany przez Kongregację do spraw Zakonów i Instytutów Świeckich do Konferencji Episkopatów po zebraniu plenarnym w maju 1983 roku.

Śledząc raz jeszcze źródła tego powołania mogłem stwierdzić, że z nowej formy uznanej prawnie w konstytucji apostolskiej Provida Mater Ecclesia szybko wyłoniły się rzeczywistości dogłębnie różniące się między sobą, przede wszystkim swoimi celami apostolskimi. Kongresy organizowane przez instytucję, która stała się potem Międzynarodową Konferencją Instytutów Świeckich, umożliwiły – jak czytam w tym dokumencie – wzajemne poznanie się, zaś kontakty te doprowadziły instytuty do zaakceptowania różnorodności (tak zwanego pluralizmu), odczuwając również potrzebę określenia granic owej różnorodności (Kongregacja do spraw Zakonów i Instytutów Świeckich, dokument Instytuty świeckie, 3-6 maja 1983, nr 4).

To właśnie wydaje mi się zasadniczą kwestią. Myślę, że wzajemne przyjmowanie wciąż się dokonuje i nie należy zapominać o podtrzymywaniu rozbudzonego napięcia i pogłębiania już przebytej drogi, gdyż jest to ważne. Wciąż też staramy się zrozumieć to, co dokument nazywa granicami owej różnorodności, jak przed chwilą usłyszeliśmy. Granicami czy wręcz krańcami, zakorzenionymi zarówno w istocie Ducha, który stale odnawia ziemię nowymi darami, jak w momencie przeżywanym aktualnie przez Kościół. Właśnie w tym aktualnym kontekście, również w perspektywie Roku Wiary zapowiedzianego przez Benedykta XVI na pięćdziesięciolecie Soboru Watykańskiego II, lud Boży, osoby konsekrowane, prezbiterzy, ale również pastoraliści, kanoniści, wszyscy są wezwani do współpracy, by wspólnie tworzyć nowe formy ewangelizacji i towarzyszenia człowiekowi naszych czasów.

Dobrze rozumiecie, że takie rozeznanie wymaga od was pewnej zasadniczej postawy: tego, by nie rościć sobie prawa do wiedzy o prawdziwej (a więc jedynej) tożsamości Instytutu świeckiego. Przeciwnie, potrzeba głębokiej gotowości do odkrywania, jak ktoś inny w swojej własnej duchowości, ze swoją misją i stylem życia, tworzy syntezę konsekracji ze świeckością; jak w różnorodnych środowiskach społecznych, kulturowych i kościelnych można ukazywać, chociaż w inny sposób, oryginalność i jednorodność waszego powołania..

Tylko poprzez tę dynamikę słuchania i przyjmowania, wymagającą mądrego rozeznania, będziecie wszyscy coraz bogatsi, gdyż będziecie mogli doświadczyć wielkości Boga, który, by objawiać światu swoją wielką miłość, nie pozwala się zamknąć w naszych ograniczonych schematach, ale umie wzbudzać odpowiedzi, które mogą nam się wydać nawet dziwne, ale które z pewnością mają nam coś do powiedzenia i do dania. A więc wychodząc od tego, co was łączy, możecie stawić czoło nie tylko odmienności, ale również wciąż nowym wyzwaniom, jakie świat stawia szczególnie przed wami, powołanymi do tracenia swojego życia na „krańcach świata”. Wobec nowych problematyk jesteście potrzebni, by szukać nowych dróg, które wyrażają aktualność waszej misji, stale gotowi poddać je na nowo dyskusji, porównać je między sobą, gdy czasy i miejsca wymagają nowych rozwiązań.

Przypominam sobie jedno z pytań, jakie zadano mi podczas spotkania z Krajową Konferencją Instytutów Świeckich w Polsce, w listopadzie 2011 roku. Zostałem poproszony o refleksję na temat konieczności zachowania przez członka instytutu świeckiego dyskrecji co do swojego powołania. Bardziej niż odpowiedź przyszło mi na myśl, by namówić poszczególne Instytuty, żeby we własnym gronie i między sobą przyjrzały się motywacjom takiej dyskrecji, zastanowiły się: „Dlaczego odczułem taką potrzebę? Co to mówi Kościołowi i światu?”. Każdy instytut, każdy naród i każda epoka dziejów może udzielić innych odpowiedzi, aby jednak zweryfikować aktualność i skuteczność danego narzędzia, zawsze trzeba wychodzić od podstaw, od wartości, jaką to narzędzie ma realizować i wyrażać.

Myślę, że jest to jedna z możliwych metod ożywienia poznania, które może doprowadzić do komunii i które wynika z komunii.

A zatem słuchać siebie nawzajem, bez uprzedzeń, zarówno w obrębie poszczególnych instytutów, jak w miejscach, w których przyglądacie się sobie nawzajem, aby osiągnąć cel, który – jak doskonale wiecie – jest tylko kolejnym etapem na drodze Ducha!

Wiedzcie, że w tej pracy nie jesteście sami: towarzyszy Wam Kościół, poprzez słowa Papieży i posługę Kongregacji, którą reprezentuję.

I proponuję Wam jeszcze inny aspekt: komunię z Kościołem lokalnym. Teraz też powtórzę słowa błogosławionego Jana Pawła II, wypowiedziane na zakończenie cytowanego wyżej Plenarnego Zebrania: „Jeśli nastąpi rozwój i umocnienie instytutów świeckich, przyniesie to również korzyść Kościołom lokalnym”.

Po tych słowach następuje podwójne zaproszenie, skierowane do instytutów i do duszpasterzy: z całym poszanowaniem specyfiki każdego z instytutów, „instytuty świeckie winny mieć zrozumienie dla naglących pasterskich potrzeb Kościołów lokalnych, podejmować je oraz utwierdzać członków tych Kościołów w żywym i świadomym uczestnictwie w nadziejach i trudach, planach i niepokojach, bogactwie duchowym i ograniczeniach, jednym słowem – w komunii ich konkretnego Kościoła”.

Z kolei „przedmiotem starań pasterzy winno być uznanie wkładu instytutów i prośba o nie, zgodnie z właściwą im naturą. W szczególności na duszpasterzach spoczywa jeszcze jedna odpowiedzialność: oddanie do dyspozycji instytutów świeckich całego potrzebnego im bogactwa doktrynalnego. Chcą one bowiem należeć do świata i uszlachetniać doczesną rzeczywistość, porządkując ją i wznosząc tak, aby wszystko dążyło do Chrystusa, jak do głowy (por. Ef l, l0). Dlatego należy dać tym instytutom całe bogactwo katolickiej doktryny Stworzenia, Wcielenia i Odkupienia, aby mogły przyswoić sobie pełne mądrości, tajemnicze plany Boga, dotyczące człowieka, historii i świata”.

Dzisiaj obowiązkowe pytanie sprawdzające: w jakim punkcie tej drogi jesteśmy?

W tym miejscu oczywiście zwracam się do Was z prośbą o refleksję nad przebytą przez Was drogą. Ale pytanie to jest skierowane również do zaproszonych Pasterzy, zachęcanych do troski o to, by wierni mogli zrozumieć [to powołanie] nie tylko w sposób uproszczony i przybliżony, ale taki, w którym będą uwzględnione istotne cechy charakterystyczne tego pięknego powołania (to wciąż są słowa błogosławionego Jana Pawła II do Plenarnego Zebrania).

Nigdy nie zapominajmy, że komunia, o której mówimy, jest darem Ducha Świętego, tworzy jedność w miłości i wzajemnej akceptacji różnorodności. Zanim przełoży się ona konkretnie na poziom komunikacji i struktur, wymaga przejścia pewnej duchowej drogi, a bez niej – co jasno potwierdza błogosławiony Jan Paweł II – Nie łudźmy się: bez takiej postawy duchowej na niewiele zdałyby się zewnętrzne narzędzia komunii. Stałyby się bezdusznymi mechanizmami, raczej pozorami komunii niż sposobami jej wyrażania i rozwijania (Novo millennio ineunte, 43).

Niech każdy z Was poczuje się wezwany, jako pojedyncza osoba, jako Instytut i jako Konferencja, do określenia narzędzi i sposobów, które mogą sprawić, że przedstawiany w jakże wielu dokumentach Kościoła ideał pełnej komunii eklezjalnej stanie się rzeczywistą komunią w historii.

Także i tutaj najistotniejsza jest zasadnicza postawa: nigdy nie ulegajcie pokusie rezygnacji. Nieraz bywa, że wasze wysiłki nie przynoszą owoców, a droga nie posuwa się do przodu: również w takiej sytuacji nie rezygnujcie z celu! Nie zatrzymujcie się wobec niepowodzeń, ale starajcie się czerpać z nich nowe siły, by pobudzić kreatywność; umiejcie przejść od niechęci do gotowości, od nieufności do otwartości. Nieście w modlitwie zranienia zadane komunii eklezjalnej, odczytujcie w prawdzie swoje zadania, wszystko badajcie i po rozeznaniu podejmujcie z powrotem żmudną drogę ku komunii.

W marcu tego roku mieliśmy w Kongregacji spotkanie Przełożonych z Radą CMIS, na którym Rada przedstawiła zagadnienia do wspólnego rozpatrzenia. Dotyczą one trzech następująco określonych tematów: Wzajemne poznanie się; Kryteria rozeznania tożsamości Instytutów świeckich; Rola CMIS.

Jako Dykasteria bardzo chętnie przyjęliśmy propozycję dotyczącą sposobu działania: niech to Zgromadzenie zdecyduje, nad którym aspektem podejmiemy wspólną refleksję w pierwszej kolejności; niech wskaże osoby, które będą prowadzić rozmowy z Dykasterią, przede wszystkim zaś niech ustali, w jaki sposób wszystkie Instytuty mogą brać udział w refleksji. Właśnie budujemy przykład komunii eklezjalnej!

I wreszcie chcę was wszystkich zachęcić do jeszcze jednej rzeczy: inicjujcie komunię z innymi formami życia konsekrowanego i z innymi realiami eklezjalnymi, z którymi łączą was niektóre aspekty waszej tożsamości lub misji. Mam na myśli inne formy życia konsekrowanego, z którymi łączy was konsekracja przez profesję rad ewangelicznych w sensie kanonicznym. Mam na myśli stowarzyszenia i ruchy, podobnie jak wy ewangelicznie obecne w świecie, chociaż prowadzicie dogłębnie odmienne misje i sposób życia. Ta propozycja mogłaby wydać wam się śmiała, lecz podsuwa ją samo wasze powołanie, które pozwala wam doświadczyć bogactwa różnorodności już w obrębie Instytutów, i czyni z waszego życia laboratorium dialogu.

Przygotujcie się do poznawania tych rzeczywistości, a przede wszystkim do tego, by dać się im poznać: nie musicie się z niczego tłumaczyć, macie tylko ukazywać piękno waszego powołania, które wspólnie z powołaniami tylu innych braci i sióstr jest wyrazem bogactwa i żywotności Miłości trynitarnej. Ta zaskakująca i twórcza Miłość przerasta zdolność naszej wyobraźni i czyni z Kościoła wspaniały ogród, gdzie każdy człowiek dzięki wielu kwiatom i roślinom, w różnorodności zapachów i barw, może zakosztować głębi i radości spełnionego, dobrego życia.

PS: Pragnę podziękować Pani doktor Danieli Leggio z Kongregacji ds. Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego za wyszukanie i opracowanie informacji związanych z dokumentami poświęconymi Instytutom świeckim.



Oryginalny tekst w jezyku wloskim.

TOP